The Greek version of the inscription is located on the southeastern wall of the temple. During the Ottoman period, it was preserved as it remained within the interior of houses built adjacent to this wall. However, it was also partially damaged due to the recesses where the ceiling beams of these houses were embedded. The inscription consists of 35 sections and 1 appendix and is engraved in 19 columns. The English text presented here is shared with the permission of Professor Dr. Alison E. Cooley. (A. E. Cooley. 2009. Res Gestae Divi Augusti, Text, Translation, and Commentary, Cambridge University Press.) The Turkish text is included here with the permission of Professor Dr. Turhan Kaçar.
Column 1
1. 1. When I was nineteen years old, I got ready on my own initiative and at my own expense the army by means of which I set the state free from the slavery imposed by the conspirators. 2. On account of these things the senate passed decrees in praise of me and enrolled me into the senate in the consulship of Gaius Pansa and Aulus Hirtius, giving me the status of an ex-consul in offering advice and it gave me rods of office. 3. It entrusted to me as propraetor together with the consuls the task of taking precautions that nothing should harm the state. 4. In the same year, when both consuls had fallen in war, the people appointed me consul and chose me for the office of triumvir in charge of the settled order of the state.
2. Those who killed my father I banished through legitimate trials, exacting vengeance for their sacrilege and after that I twice defeated them in battle when they waged war on the fatherland.
3. 1. I often waged wars both by land and by sea, civil and foreign, in the whole of the inhabited world, and having won I spared all citizens who sought my protection. 2. Tribes whom it was safe to pardon, I kept alive rather than eradicated.
1.1. On dokuz yaşında (M.Ö. 44) şahsi kararımla ve özel harcamalarda bulunarak bir ordu kurdum. Bu orduyla, zorba bir partinin boyunduruğu altında ezilen devleti özgürlüğe kavuşturdum. 1.2. Bundan dolayı Gaius Pansa ile Aulus Hirtius'un konsüllüğü sırasında (M.Ö. 43) Senato, beni onurlandıran kararıyla üyeleri arasına kabul etti. Bana konsüllük yapmış olanlarla birlikte oy kullanma hakkı bağışlarken orduya komuta etme yetkisi de (imperium) verdi. 1.3. Devletin zarar görmesini önlemek için benim pro praetor olarak diğer konsüllerle birlikte önlem almamı buyurdu. 1.4. Aynı yıl (M.Ö. 43) her iki konsül de savaşta ölünce halk beni konsül ve devleti yeniden kuracak üç kişiden biri (triumvir) seçti.
2. Babamı katledenleri işledikleri suçun cezası olarak yasalara uygun mahkemeler vasıtasıyla sürgüne gönderdim. Daha sonra devlete karşı savaş açtılarsa da onları savaşta iki defa yendim.
3.1. Yeryüzünde sık sık karada ve denizde iç ve dış savaşları yönettim ve zafer kazanınca bağışlanma dileyen bütün vatandaşlara merhametli davrandım. 2. Yabancı halklara gelince, emin olarak bağışlayabildiklerimi yok etmektense korumayı tercih ettim.
Column 2
3.3. There came nearly 500,000 Romans to serve in the army under my oath. Of these, once their years of military service had been completed, I settled in colonies or I sent back to their own towns a few more than 300,000, and to all of them I distributed lands or I gave them cash in place of the bounty of military service. 4. I captured 600 ships excluding those which were smaller than triremes.
4.1. Twice I triumphed on horseback and three times in a chariot, twenty-one times I was hailed as victorious general; when the senate voted me more triumphs, I abstained from them all. I put aside in the Capitolium the laurel from the rods of office, paying back the prayers which I undertook in each war. 2. Because of my achievements or those of my deputies, which I successfully accomplished with auspicious omens both by land and by sea, the senate voted fifty-five times that sacrifices ought to be made to the gods. In fact, there were 890 of these days in accordance with senatorial decree. 3. In my triumphs nine kings or children of kings were led in front of my chariot. 4. I was consul for the thirteenth time, when I wrote this, and I was in my thirty-seventh year of tribunician power.
3.3. Bana sadakat yemini eden Roma vatandaşlarının sayısı yaklaşık 500.000 idi. Bunların yaklaşık 300.000'den biraz fazlasını hizmetlerini tamamladıktan sonra kolonilere yerleştirdim ya da kendi kentlerine gönderdim. Bunların hepsine hizmetlerinin karşılığı olarak toprak tahsisi yaptım veya para verdim. 4. Üç sıra kürekli gemilerden (triremes) daha küçükleri hariç altı yüz gemi ele geçirdim.
4.1. İki defa ovatio ve üç defa curulis zafer alayı kutladım ve yirmi bir defa "imparator" olarak selamlandım. Senato başka zafer alayları da düzenlememi oylamasına rağmen kabul etmedim. Her savaşta adadığım adakların karşılığı olarak defne dalından çelenkleri Capitolium Tapınağı'na koydum. 2. Karada ve denizde, kendim ya da vekillerim tarafından başarıyla tamamlanan işlerden dolayı Senato elli beş defa ölümsüz tanrılara şükran sunulmasına karar verdi. Senato tarafından şükran sunulması kararı verilen günlerin toplamı da sekiz yüz doksan dörttür. 3. Zafer alaylarımda dokuz kral veya kral çocuğu, savaş arabamın önünde gidiyordu. 4. Bu satırları yazarken on iki defa konsül olmuştum ve otuz yedi yıldır tribün'lük yetkimi (tribunicia potestas) kullanıyordum (M.S. 14).
Column 3
5.1. I did not accept absolute power that was offered to me when I was both absent and present by both the people and the senate in the consulship of Marcus Marcellus and Lucius Arruntius. 2. I did not decline to take on the supervision of the market during the worst grain shortage, which I took care of in such a way so as to free the people from the present fear and danger at my own expense in a few days. 3. I did not accept the annual and lifetime consulship being offered to me at that time.
6.1. In the consulship of Marcus Vinucius and Quintus Lucretius, and after that of Publius and Gnaeus Lentulus, and thirdly of Paullus Fabius Maximus and Quintus Tubero, when both the senate and the people of Rome were in agreement that I alone should be appointed supervisor of both laws and customs possessing the greatest authority, I adopted no power that was being offered contrary to ancestral customs. 2. But whatever at that time the senate wanted to be regulated by me, I accomplished by virtue of tribunician power. And I myself requested and received from the senate five times a colleague in this same power.
5.1. Marcus Marcellus ile Lucius Arruntius'un konsüllükleri zamanında (M.Ö. 22) gıyabımda ve Roma'da bulunduğum sırada hem halk hem de Senato tarafından diktatörlük önerilmiş olmasına rağmen kabul etmedim. 2. Çok ciddi bir tahıl kıtlığında, erzak tedarikini yönetmeyi geri çevirmedim ve bunu öyle başarıyla idare ettim ki harcamalarım ve nezaretimle birkaç gün içerisinde bütün toplumu bastıran korku ve tehlikeden kurtardım. 3. O zaman her yıl yenilenmek üzere ömür boyu konsüllük de teklif edildi fakat reddettim.
6.1. Marcus Vinicius ile Quintus Lucretius'un (M.Ö. 19) ve sonra Publius Lentulus ile Gnaeus Lentulus'un (M.Ö. 18) ve üçüncü kez Paullus Fabius Maximus ile Quintus Tubero'nun konsüllükleri sırasında (M.Ö. 11) Senato ve Roma halkı beni olağanüstü güçle donatarak yasaların ve genel ahlakın koruyucusu olarak atama hususunda ortak bir karara varmış olmalarına rağmen atamalarımızın gelenekleriyle ters düşen hiçbir memurluğu kabul etmedim. 2. O zaman, Senato'nun benden almamı istediği önlemleri tribünlük yetkime dayanarak aldım. Tribünlük görevimdeyken beş kez kendi talebim doğrultusunda Senato'dan bir çalışma arkadaşı istedim ve aldım.
Column 4
7.1. I was one of the triumvirs in charge of settling the state for ten continuous years. 2. I held first place for expressing my opinion in the senate up until this day on which I wrote this, for forty years. 3. Chief priest, augur, one of the Fifteen in charge of sacred rites, one of the Seven in charge of sacred rites, Arval brother, Titian companion, fetial.
8.1. I increased the number of patricians when consul for the fifth time by order of both the people and the senate. 2. I selected the senate three times. When consul for the sixth time I conducted the census of the people, having Marcus Agrippa as colleague; this census was completed after a 42- year period. In this census of Romans 4,603,000 individuals were assessed. 3. Then for a second time with consular power on my own in the consulship of Gaius Censorinus and Gaius Asinius I conducted the census. In this census 4,233,000 Romans were assessed. 4. And for a third time with consular power I conducted the censuses, having Tiberius Caesar my son as colleague, in the consulship of Sextus Pompeius and Sextus Appuleius; in this census 4,937,000 Romans were assessed.
7.1 Devleti yeniden düzene sokmak için on yıl aralıksız olarak triumvir’lik yaptım. 2. Bu satırları yazmakta olduğum bugüne kadar, kırk yıldır Senato'nun liderliğini (princeps Senatus) yaptım. 3. Şu görevlerde de bulundum: Başrahip (pontifex maximus), kahin (augur), kutsal ayinleri yöneten on beş kişiden biri (quindecimvir sacris faciundis), dinsel ziyafetlerden sorumlu yedi kişiden biri (septemvir epulonum), Arval birader (frater arvalis), sodalis Titius, fetial rahip (fetialis).
8.1 Beşinci konsüllüğüm esnasında (M.Ö. 29) halktan ve Senato'dan aldığım buyrukla, soyluların (patricii) sayısını yükselttim. 2. Senato üyeliklerini üç defa değiştirdim ve altıncı konsüllüğümde (M.Ö. 28) meslektaşım Marcus Agrippa ile birlikte bir nüfus sayımı yaptırdım. Kırk iki yıl aradan sonra arınm töreni (lustrum) yönettim. Bu sayımda 4.063.000 Roma vatandaşı sayıldı. 3. Sonra Gaius Censorinus ile Gaius Asinius'un konsüllüğü sırasında (M.Ö. 8) konsül yetkime dayanarak ikinci bir nüfus sayımı daha yaptırdım; bu sayımda 4.233.000 Roma vatandaşı sayıldı. 4. Ve Sextus Pompeius ile Sextus Appuleius'un konsüllüğü sırasında (M.S. 14) oğlum ve meslektaşım Tiberius Caesar ile birlikte üçüncü kez nüfus sayımı yaptırdım; bu sayımda 4.937.000 Roma vatandaşı sayıldı.
Column 5
8.5. Introducing new laws I restored many ancient customs that were already becoming obsolete and I myself handed myself down as a model of many things to future generations.
9.1. The senate voted to undertake prayers on behalf of my safety through the consuls and priests every fifth year. Along with these prayers there were shows very often, sometimes resulting from collaboration between the four priests, and at other times the consuls. 2. Furthermore, all citizens with one accord continuously both in private and by cities sacrificed on behalf of my safety.
10.1. My name was incorporated into the hymns of the Salii by decree of the senate. And it was ratified by law that I might be sacrosanct throughout my life and have tribunician power. 2. I did not accept the position of chief priest, which my father had held, when the people were handing it down to me in place of its living incumbent. I recovered this position as chief priest after some years, once the man who had previously seized it in the civil disturbances had died; for my election in the consulship of Publius Sulpicius and Gaius Valgius such a great crowd assembled from the whole of Italy, the like of which no one has recorded as having previously happened at Rome.
8.5. Bizim kuşağımızda, artık ortadan kaybolmaya başlayan atalarımızın birçok geleneğini yeni yasalar çıkararak tekrar canlandırdım; ve kendim de sonraki kuşaklara uymaları için pek çok örnek uygulamalar bıraktım.
9.1.Senato, konsüller ve rahipler tarafından, her dört yılda bir sağlığım için adaklar sunulmasına karar verdi. Bu adaklar çerçevesinde hayatım boyunca bazen dört rahip derneği, bazen de konsüller tarafından birçok defa oyunlar düzenlendi. 2. Aynca bütün vatandaşlar bireysel olarak ve kentleri adına kamuya açık ziyafetlerde (pulvinaria) sağlıgım için durmadan kurbanlar sundular.
10.1. ismim Senato kararıyla Salii ilahilerine dahil edildi. Kişiligimin ebediyen kutsallaştırılması ve yaşadıgım müddetçe tribün’lük yetkisi taşımam yasayla benimsendi. 2. Babamın üstlendiği başrahiplik görevini, halk bana teklif ettiği zaman bunu reddettim ve çalışma arkadaşım hayatta iken onun yerini almadım. Birkaç yıl sonra, iç huzursuzluk fırsatını kullanarak, bu konumu (baş
rahiplik) elde eden adam öldüğü zaman bu görevi kabul ettim. Publius Sulpicius ile Gaius Valgius'un konsüllüğü sırasında (M.Ö. 12) seçilmemiçin bütün İtalya'dan gelen kalabalık o kadar büyüktü ki o zamana kadar Roma'da böyle bir toplantı asla olmamıştı.
Column 6
11. The senate consecrated an altar of Fortune the Saviour near the Capena Gate on account of my return; at it the senate ordered the priests and priestesses to carry out an annual sacrifice on that day on which in the consulship of Quintus Lucretius and Marcus Vinucius I returned to Rome from Syria, and it called the day Augustalia from our name.
12.1. By decree of the senate the most important magistrates with some of the praetors and plebeian tribunes with consul Quintus Lucretius were sent all the way to Campania to meet me; up to this time, this honour has been voted to no one except me. 2. When I returned to Rome from Hispania and Gaul, once the affairs in these provinces had been auspiciously completed, in the consulship of Tiberius Nero and Publius Quintilius, the senate voted that an altar of Augustan Peace be consecrated on the field of Mars on account of my return; at it the senate ordered those in office and the priests and the priestesses to carry out annual sacrifices.
11. Quintus Lucretius ile Marcus Vinicius'un konsüllüğü zamanında (M.Ö. 19), Suriye'den kente dönüşümü kutlamak için, Senato, Capena kapısı civarındaki Şeref ve Erdem (Honoris ve Virtutis) tapınağının önünde Talih Tanrıçası (Fortuna Redux) sunağını kutsadı ve her yıl kente döndüğüm 12 Ekim'de rahiplerin ve Vesta bakirelerinin kurban töreni düzenlemelerini emretti ve bu güne ismimden dolayı Augustalia adını verdi.
12.1. Senato'nun kararı gereğince bazı praetor'lar ve halkın temsilcileri konsül Quintus Lucretius ve diğer ileri gelen kişilerle birlikte beni karşılamak için Campania'ya gönderildi. Böyle bir onur bu zamana kadar benden başka kimseye verilmedi. 2. Hispania ve Gallia eyaletlerindeki işleri muvaffakiyetle yoluna koyup Tiberius Nero ile Publius Quintilius'un konsüllüğü sırasında M.Ö.13) Roma'ya döndüğüm zaman, Senato dönüşümün şükran ifadesi olarak Mars alanında (Campus Martius) Augustus Barışı sunağının kutsanmasını kararlaştırdı ve idareciler (magistratus) rahiplerin ve Vesta (ateş tanrıçası) bakirelerinin orada yıllık kurban töreni gerçekleştirmelerini emretti.
Column 7
13. It is agreed that the gate of War, which our ancestors desired to be closed once all land and sea was at peace under the Romans, has before me, since the foundation of the city, in the whole era been closed twice only, whereas under my leadership the senate voted for it to be closed three times.
14. 1. My sons Gaius and Lucius Caesars, whom fortune snatched away as young men, as an honour to me, both the senate and the people of Rome appointed as consuls when they were fifteen years old, so that after five years they might enter upon the office of consul. And it voted that they should be members of the senate from the day on which they were led down into the forum. 2. Moreover the Roman equestrians all together hailed each of them as leader of the youth, and honoured them with silver shields and spears.
15.1. To the people of Rome individually I counted out 75 denarii each in accordance with the testament of my father, and in my name from the spoils of war as consul for the fifth time I gave 100 denarii each, and again in my tenth consulship I counted out 100 denarii each from my own property, and as consul for the eleventh time I measured out twelve corn rations from my own property, and in my twelfth tribunician power I gave 100 denarii per person. These free gifts of mine never reached fewer than 250,000 people. 2. In my eighteenth tribunician power and as consul for the twelfth time I gave to 330,000 of the citizen populace 60 denarii per person.
13. Atalarımız, her ne zaman Roma imparatorluğu sathında, kara ve denizde kazanılan zaferlerle barış sağlandığı zaman Ianus Quirinus Tapınağı’nın kapılarının kapatılmasını istemişlerdi; buna karşın ben doğmadan önce kentin kuruluşundan bu yana sadece iki defa kapandığı kayıtlıdır; Senato benim önderliğim döneminde tapınağın kapılarının üç kez kapatılmasını kararlaştırdı.
14.1. Senato ve Roma halkı beni onurlandırma adına, kaderin daha genç yaşta elimden aldığı oğullarım Gaius ve Lucius Caesar'I, on dört yaşına geldikleri zaman, beş yıl sonra idareciliğe (magistratus) girmeleri kaydıyla konsül olarak atadı. Senato onların Forum'a getirildikleri zaman resmi devlet görüşmelerine katılmalarını da kararlaştırdı. 2. Bundan başka, Roma atlı sınıfının tamamı (equites Romani) oğullarına gümüş kalkanlar ve mızraklar hediye ettiler ve her birini gençliğin liderliği (princeps iuventutis) olarak selamladılar.
15.1. Babamın vasiyetine binaen, Roma pleplerinin her birine 300 sestertii ödedim ve beşinci konsüllük dönemimde (M.Ö. 29) savaşlarda elde ettiğim ganimetlerden kendi adıma 400 sestertii ödedim. Ayrıca onuncu konsüllüğümde (M.Ö. 24), ikinci kez ihsan olarak kendi servetimden her bir plebe 400 sestertii dağıttım. On birinci konsüllüğümde (M.Ö. 23), kendi paramla tahıl getirttim ve adam başı on iki istihkaklık tahıl dağıttım. Tribün'lük yetkimi alışımın on ikinci yılında (M.Ö. 12) üçüncü kez her bir plebe 400 sestertii ödedim. Bağışlarım hiçbir zaman 250.000 kişinin altına inmedi. 2. Tribün'lük görevimin on sekizinci yılında ve on ikinci konsüllüğümde (M.Ö. 5), 320.000 kent plebinin her birine 60 denarii verdim.
Column 8
15.3. And as consul for the fifth time from the spoils I gave colonists who had been my soldiers each 250 denarii per person. More than 120,000 men in the colonies received this gift. 4. As consul for the thirteenth time I gave to the people who receive the corn dole 60 denarii each. This number was more than 200,000.
16 1. In my fourth consulship and after this in the consulship of Marcus Crassus and Gnaeus Lentulus Augur I paid money to the cities for lands, which I distributed to soldiers. Of the sum total there were in Italy 150,000,000, whilst for the provincial lands 65,000,000. I was the first and only one to do this of all those establishing colonies of soldiers in Italy or in the provinces up until my generation.
15.3. Beşinci konsüllüğümde (M.Ö. 29), kolonilerde yerleşmiş askerlerimin her birine ganimetlerden 1000 sestertii verdim. Zaferlerimin nişanesi olan bu bağışımı yaklaşık 120.000 kişi aldı. On üçüncü konsüllüğümde (M.Ö. 2), genel gıda tahsisatından yararlanan pleblerin her birine 60 denarii verdim ki bunların sayısı 200.000 kişiyi biraz geçiyordu.
16.1. Dördüncü konsüllüğümde (M.Ö. 30) ve sonra Marcus Crassus ile Gnaeus Lentulus Augur'un konsüllüğünde (M.Ö. 14), askerlerime tahsis etmiş olduğum araziler karşılığı olarak municipium'lara ödemeler yaptım. İtalyan toprakları için ödediğim toplam para yaklaşık 600.000.000 sestertii ve eyaletlerdeki topraklar için 260.000.000 sestertii idi. Şimdiye kadar İtalya'da ve eyaletlerde askeri koloniler kuranlar arasında, dönemimde yaşayanların hatırlayacağı gibi, ilk kez sadece ben, bu şekilde davrandım.
Column 9
16.2. And afterwards in the consulship of Tiberius Nero and Gnaeus Piso, and again in the consulship of Gaius Anthestius and Decimus Laelius, and in the consulship of Gaius Calvisius and Lucius Passienus, and in the consulship of Lucius Lentulus and Marcus Messala, and in the consulship of Lucius Caninius and Quintus Fabricius, I gave to soldiers being discharged from service, whom I settled in their own cities, nearly 100,000,000 in the name of a gratuity.
16 1. Four times I supported the treasury with my money, until I paid out 37,500,000. 2. Moreover in the consulship of Marcus Lepidus and Lucius Arruntius I paid out 42,500,000 from my property to the military treasury, which was set up at my suggestion, so that from it the bounties may be given to soldiers being discharged from service, who served for twenty years or more.
18.1. From that year, from when Gnaeus and Publius Lentulus were consuls, when public revenues were falling short, I gave payments in the form of corn and cash from my property sometimes to 100,000, and at other times to more.
16.2. Daha sonra, Tiberius Nero ile Gnaeus Piso'nun (M.Ö. 7), Gaius Antistius ile Decimus Laelius'un (M.Ö. 6), Gaius Calvisius ile Lucius Pasienus'un (M.Ö. 4), Lucius Lentulus ile Marcus Messalla'nın (M.Ö. 3) ve Lucius Caninius ile Quintus Fabricius'un (M.Ö. 2) konsüllükleri sırasında, hizmetleri bittikten sonra kendi municipium'larına yerleştiğim askerlere parasal ödüller verdim. Bu amaçla yaklaşık 400.000.000 sestertii ödedim.
17.1. Dört defa kendi paramdan hazine yetkililerine 150.000.000 sestertii vererek devlet hazinesine yardımda bulundum. Marcus Lepidus ile Lucius Aruntius'un konsüllüğü sırasında (M.S. 6), askeri hizmette yirmi yılını veya daha fazlasını dolduranlara ödül verilmesi için tavsiyem üzerine kurulmuş bulunan askeri hazineye, kendi servetimden 170.000.000 sestertii verdim.
18.1. Gnaeus ile Publius Lentulus'un konsüllüklerinden itibaren (M.Ö. 18) her ne zaman vergiler yetersiz toplandıysa bazen 100.000 bazen daha fazla kişiye kendi tahıl ambarlarımdan ve servetimden yardımlarda bulundum.
Column 10
19.1. I built the senate house and next to it the chalcidicon, and the temple of Apollo on the Palatine with its porticoes, the temple of the god Iulius, the shrine of Pan, the portico near the racecourse called Flaminian, which I allowed to be called Octavian after the name of that man who first set it up, the temple near the great racecourse, 2. temples on the Capitol of Zeus Trophy-Bearer and of Zeus Thunderer, the temple of Quirinus, temples of Athena and of Queen Hera and of Zeus Liberator on the Aventine, of the Heroes next to the Sacred Way, of the household gods on the Velia, the temple of Youth, temple of the Mother of the gods on the Palatine.
20 1. I repaired the Capitolium and theatre of Pompey, both buildings at the highest costs, without inscribing my name. 2. I repaired aqueducts in very many places that were falling down through old age and the water called Marcian I doubled, having conducted a new source into its channel. 3. I completed the Julian forum and the basilica, which was between the temple of the Dioscori and that of Cronos, buildings whose foundations were laid by my father, and began the same basilica which had been burnt down on an augmented site, with an inscription in the name of my sons, and if I should not myself have completed it, I ordered it to be completed by my heirs. 4. I repaired eighty two temples in the city in my sixth consulship by decree of the senate, leaving none that needed repair at that time. 5. In my seventh consulship I constructed the Flaminian Way from Rome to Ariminum and all the bridges on it except for two that were not in need of repair.
19.1. Şu yapılar tarafımdan inşa ettirilmiştir: Senato binası ve yakınındaki Chalcidicum tapınağı; Palatinus tepesindeki Apollon Tapınağı ve revakları; Tanrısal Iulius Tapınağı; Lupercalis; Flaminius yakınındaki portiko (aynı yerde önceki portiko'yu yaptırmış olan adamın isminden dolayı buranın Octavius portiko’su olarak adlandırılmasına müsaade ettim), Circus Maximus'ta bir pulvinar. 2. Ayrıca Capitolium'da Jupiter Feretrius (vurucu) ve Jupiter Tonans (gürleyici) için birer tapınak; Quirinus Tapınağı; Aventinus Tepesi'nde Minerva, Juno Regina ve Jupiter Libertas Tapınakları; kutsal yolun üstündeki Lares Tapınağı; Velia'daki Penates tapınağı; Palatinus'taki Gençlik Tapınağı ve Büyük Ana Tapınağı gibi yapılar da inşa ettirdim.
20.1. Capitolium Tapınağı'nı ve Pompeius Tiyatrosu'nu büyük harcamalar yaparak onarttım ve onlar üzerine ismimi de kazıtmadım. 2. Eskiliğinden dolayı pek çok yeri aşınmış olan suyollarını onarttım. Marcia su yolunun kanalına yeni bir kaynak ekleyerek kapasitesini iki katına çıkardım.
Column 11
20.3. Babam tarafından yapımına başlanmış ve neredeyse bitme aşamasına gelmiş olan Iulius Forumu ile, Castor Tapınağı ile Saturn Tapınağı arasındaki bazilikayı tamamladım. Aynı bazilika bir yangın sonrası tahrip olunca, arsasını genişleterek üzerine oğullarımın adını kazıtmak üzere yapımına başladım ve bu bina ben hayatta iken tamamlanmazsa, varislerimin tamamlamalarını vasiyet ettim. 4. Altıncı konsüllüğüm sırasında (M.Ö. 28), Senato'nun da kararıyla kentteki tanrılara adanmış seksen iki tapınağı tamir ettirdim ve o dönemde tamire ihtiyacı olan hiçbir tapınağı göz ardı etmedim. 5. Yedinci konsüllüğüm sırasında (M.Ö. 27), kentten (Roma'dan) Ariminum'a kadar Flaminus yolunu ve Mulvius ile Minucius köprüleri hariç bütün köprüleri tamir ettirdim.
21.1. Kendi özel mülküm üzerine savaş ganimetlerinden Mars Ultor Tapınağını ve Augustus Forumu'nu inşa ettirdim. Apollon Tapınağı bitişiğindeki tiyatroyu, üzerine damadım Marcus Marcellus'un adının yazılması kaydıyla çoğunu mülk sahiplerinden satın aldığım alan üzerine yaptırdım. 2. Capitolium Tapınağı'na, tanrısal Iulius Tapınağı'na, Apollon, Vesta ve Mars Ultor Tapınaklarına savaş ganimetlerinden yaklaşık 100.000.000 sestertii değerinde armağanlar adadım. 3. Beşinci konsüllüğüm sırasında (M.Ö. 29), zafer alaylarıma katkı yapan İtalya'daki municipium ve kolonilerin otuz beş bin libre'lik cülus parasını (aurum coronariumunu) onlara iade ettim. Sonra muzaffer general olarak her selamlanışımda municipium ve kolonilerin daha önce de olduğu gibi, aynı cömertlikle gönderme kararı aldıkları cülus parasını kabul etmedim.
20.3. I completed the Julian forum and the basilica, which was between the temple of the Dioscori and that of Cronos, buildings whose foundations were laid by my father, and began the same basilica which had been burnt down on an augmented site, with an inscription in the name of my sons, and if I should not myself have completed it, I ordered it to be completed by my heirs. 4. I repaired eighty two temples in the city in my sixth consulship by decree of the senate, leaving none that needed repair at that time. 5. In my seventh consulship I constructed the Flaminian Way from Rome to Ariminum and all the bridges on it except for two that were not in need of repair.
21 1. On private ground I built from spoils of war the temple of Ares the Avenger and the Augustan forum. I raised a theatre near the temple of Apollo on ground that had been for the most part bought, in the name of Marcellus my son-in-law. 2. I consecrated dedications from spoils in the Capitol and temple of Julius and temple of Apollo and of Hestia and of Ares, which cost me nearly 2,500,000. 3. In my fifth consulship I gave remission to citizen-towns and colonies in Italy paying 35,000 pounds of crown-gold, and later, whenever I was hailed as victorious general I did not take the offers of a crown, even though the citizen-towns and colonies voted for it with the same eagerness as previously.
Column 12
22.1. Three times I gave gladiatorial shows in my name and five times in the names of my sons or grandsons. In these gladiatorial shows about 10,000 men fought. Twice I presented to the people in my name the spectacle of a contest of athletes summoned from every side and for a third time in the name of my grandson. 2. I put on spectacles by myself four times, and by other magistrates in their turn twenty-three times. On behalf of the Fifteen, with Marcus Agrippa as colleague, I put on the spectacles that occur after 100 years called saeclares, in the consulship of Gaius Furnius and Gaius Silanus. As consul for the thirteenth time I was the first to put on spectacles for Ares, which after that time thereafter in the years afterwards the consuls put on in accordance with a decree of the senate and a law. 3. I gave beast hunts to the people of wild animals from Libya in my name or that of my sons and grandsons in the racecourse or in the forum or in the amphitheatre twenty-six times, during which nearly 3,500 animals were slaughtered..
23 1. I gave to the people a spectacle of a sea battle on the other side of the Tiber, in the place where the Caesars’ grove now is, once land had been removed, 1,800 feet in length, 1,200 in breadth. On it thirty ships with rams – triremes or two-banked ships – and many smaller boats did battle. In this fleet fought about 3,000 men, discounting the rowers.
22.1. Üç kez kendi adıma beş kez de oğullarım veya torunlarım adına gladyatör oyunları düzenledim. Bu oyunlardaki dövüşlere yaklaşık on bin civarında insan katıldı. İki kez kendi adıma, üçüncü kez de torunum adına, her taraftan çağrılmış atletlerle halka gösteri sundum. 2. Dört defa kendi adıma ve yirmi üç defa diğer magistratus'lar adına oyunlar düzenledim. Gaius Furnius ile Gaius Silanus'un konsüllükleri zamanında (M.Ö. 17), başkanı olduğum Onbeşler (Quindecimviri) derneği adına meslektaşım Marcus Agrippa ile birlikte yüzyıl oyunlarını (saeculares) düzenledim. On üçüncü konsüllüğümde (M.Ö. 2), ilk kez ben Mars oyunları düzenledim ve bundan sonra gelen konsüller Senato kararı ve yasa uyarınca bu oyunları her yıl düzenlemeye devam ettiler. 3. Kendi adıma veya oğullarım ve torunlarım adına halk için arenada, forumda ya da amfitiyatroda yirmi altı defa Afrika'dan gelen vahşi hayvanlarla gösteriler düzenledim ve bu gösterilerde 3.500 civarında hayvan öldürüldü..
23.1. Halk için Tiber'in öbür yakasında bulunan ve şimdi Caesarlar Koruluğu olarak bilinen yerde bin sekiz yüz ayak (pes) uzunluğunda ve bin iki yüz ayak derinliğinde bir yeri kazdırdıktan sonra, bir deniz savaşı gösterisi düzenledim. Burada hepsi üç ya da iki sıra kürekli otuz savaş gemisi ve keza başka küçük gemiler de gösteriye katıldı ki üzerlerinde kürekçilerden başka 3000 savaşçı daha vardı.
Column 13
24.1. After my victory I reinstated into temples of all cities in Asia the dedications which the enemy against whom I had prevailed had plundered and was holding in his possession. 2. Nearly eighty silver pedestrian and equestrian statues of me and statues in chariots had been set up in the city, which I myself removed, and from this money I set up golden dedications in the temple of Apollo both in my name and in the name of those who honoured me with these statues.
25. 1. I brought peace to a sea that was being subjected to piracy by runaway slaves; out of these I handed over about 30,000 to their owners for punishment. 2. The whole of Italy swore allegiance to my words willingly and demanded me as its leader for the war in which I was victorious at Actium; the provinces of Gaul, Hispania, Libya, Sicily, and Sardinia swore allegiance to the same words. 3. The senators who served in the army under my standards at that time were more than 700; of these, those who previously or afterwards were made consuls, up until the day on which this was written – 83; priests about 170.
24.1. Zaferimden sonra Asya eyaletinin bütün kentlerinde bulunan tapınaklardaki süslemeleri geri yerine koydum. Bu süslemeleri düşmanım tapınaklardan çalarak kendi kullanımına geçirmişti. 2. Beni ayakta ya da at üzerinde ya da savaş arabası üzerine oturmuş durumda gösteren kentte dikilmiş seksen kadar heykelimi bizzat yıktırdım ve bunlardan elde edilen parayla Apollon Tapınağı'na kendi adıma ve beni bu heykellerle onurlandıranlar adına altın armağanlar koydum.
25.1. Denizi korsanlardan kurtardım ve barışa kavuşturdum. Bu savaşta efendilerinden kaçarak, devlete karşı silaha sarılmış yaklaşık 30.000 esir edilmiş köleyi cezalandırılmak üzere tekrar efendilerine iade ettim. 2. Bütün İtalya kendi arzusuyla bana bağlılık yemini etti ve Actium'da zaferimle sonuçlanan savaşta, benim komutanları olmamı istedi. Gallia, Hispania, Afrika, Sicilya ve Sardinya eyaletleri bana aynı bağlılık yemini ettiler. 3. O dönemde sancağım altında hizmet eden yedi yüzden fazla senatör vardı; bunlar arasından öncelikleri veya bu satırların yazıldığı güne kadar seksen üç senatör konsül ve yaklaşık yüz yetmişi de rahipliklere atandılar.
Column 14
26.1. I enlarged the boundaries of all provinces of the Roman people, which had as neighbours peoples that were not subject to our rule. 2. I settled peacefully Gauls and Spains, and likewise also Germania, an area enclosed by Ocean from Cadiz up to the mouth of the river Elbe. 3. I made peaceful the Alps from the region near the Ionian bay as far as the Tyrrhenian sea, but made war on no tribe unjustly. 4. My fleet sailed through Ocean from the mouth of the Rhine eastwards as far as the tribes of Cimbri, where neither by land nor by sea has any Roman before this time gone; and Cimbri and Charydes and Semnones and many other tribes of Germans sought through embassies my friendship and that of the Roman people. 5. Under my command and with auspicious omens two armies attacked Aethiopia and Arabia called Fortunate, and they cut in pieces great forces of the enemies in pitched battle and they captured very many cities and advanced in Aethiopia as far as the city of Nabata which is very near to Meroe, and in Arabia as far as the city Mariba.
26.1. İdaremize tabi olmayan halklarla sınırı bulunan Roma halkının eyaletlerinin topraklarını genişlettim. 2. Gallia ve Hispania eyaletlerinde ve aynı şekilde Germania'da okyanusun sınır oluşturduğu Gades'ten Elbe Nehri'nin ağzına kadar bütün bölgeyi kontrol altına aldım. 3. Adriyatik'in hemen yakınlarındaki bölgeden Tyrrhenum Denizi'ne kadar Alpler’de güvenliği sağladım ve haksız yere hiçbir halka saldırmadım. 4. Donanmam Ren Nehri'nin ağzından okyanus boyunca güneşin doğduğu Kimberlerin topraklarına kadar açıldı. Daha önce hiçbir Romalı ne karadan ne denizden bu bölgeye yaklaşabilmişti. Kimberler, Charydes, Semnones ve bölgenin diğer Germen halkları elçiler göndererek, benim ve Roma halkının dostluğunu aradılar. 5. Komutam ve himayem altında hemen hemen aynı zamanda, biri Etiyopya'ya diğeri Arabi Felix’in (Yemen) Fortunate (Mesut) bölgesine iki ordu gönderildi. Her iki halktan önemli miktarda düşman kuvveti savaşta yok edildi ve pek çok kent ele geçirildi. Ordular Etiyopya'da Meroe yakınlarındaki Nabata kentine, Arabistan'da Sabaeilerin topraklarında Marib kentine kadar ulaştılar.
Column 15
27.1. I handed Egypt over to the rule of the Roman people. 2. After the king had been killed, even though I could have made Greater Armenia a province, I preferred according to our ancestral customs to give a kingdom to Tigranes, son of Artavasdes, and grandson of King Tigranes, through Tiberius Nero, who at that time was my stepson; and when the same people were revolting and renewing war, but were subdued by Gaius my son, I handed it over to King Ariobarzanes, son of Artabazes King of the Medes, and after his death to his son Artavasdes. After he was killed I sent Tigranes, who was descended from an Armenian royal family, to the kingdom. 3. I recovered all provinces, which extend eastwards beyond the Ionian bay, and Cyrene, which had been occupied for the greater part by kings, and Sicily and Sardinia which had previously been seized in the slave war.I handed Egypt over to the rule of the Roman people. 2. After the king had been killed, even though I could have made Greater Armenia a province, I preferred according to our ancestral customs to give a kingdom to Tigranes, son of Artavasdes, and grandson of King Tigranes, through Tiberius Nero, who at that time was my stepson; and when the same people were revolting and renewing war, but were subdued by Gaius my son, I handed it over to King Ariobarzanes, son of Artabazes King of the Medes, and after his death to his son Artavasdes. After he was killed I sent Tigranes, who was descended from an Armenian royal family, to the kingdom. 3. I recovered all provinces, which extend eastwards beyond the Ionian bay, and Cyrene, which had been occupied for the greater part by kings, and Sicily and Sardinia which had previously been seized in the slave war.
27.1. I established colonies of soldiers in Libya, Sicily, Macedonia, in both Spains, Achaea, Asia, Syria, Gaul around Narbo, and Pisidia. 2. Moreover, Italy has twenty-eight colonies established by me, which succeeded in being populous in my lifetime.
29.1. I recovered from Spain and Gaul and from the Dalmatians very many military standards which had been lost by other leaders, defeating the enemies. 2. I compelled Parthians to give back to me spoils and standards of three Roman armies and as suppliants to ask for friendship with the Roman people. I put these standards away in the innermost sanctuary of the temple of Ares the Avenger.
27.1. Mısır'ı Roma İmparatorluğu'na kattım. 2. Kralları Artaxes’in öldürülmesinden sonra Büyük Armeina’yı bir eyalete dönüştürebildim ama atalarımızın örneğini izleyerek, o zaman üvey oğlum olan Tibeirus Nero aracılığıyla bu krallığı Kral Artavasdes'in oğlu Tigranes'e vermeyi tercih ettim. Daha sonra aynı ulus başkaldırıp isyan edince, onları oğlum Gaius vasıtasıyla bastırarak Medlerin kralı Artabazus'un oğlu Kral Ariobarzanes ve onun ölümünden sonra da oğlu Artavasdes'e verdim. Bu sonuncu da öldürülünce bu krallığa Armenia kraliyet ailesinin bir mensubu olan Tigranes'e gönderdim. 3. Adriyatik Denizi'nin diğer yanından doğuya doğru uzanan bütün eyaletleri ve Kyrene'yi ele geçirdim. O zaman bunların çoğu kralların işgali altındaydı. Daha önce köle savaşları döneminde işgal edilmiş olan Sicilya ve Sardinya'yı geri aldım.
28.1. Afrika'da, Sicilya'da, Makedonya'da, her iki İspanya eyaletlerinde, Akhaia'da, Asia'da, Suriye'de, Gallia Narbonensis'te, Pisidia'da askeri koloniler kurdum. 2. Bunlardan başka himayem altında İtalya'da kurulmuş olan yirmi sekiz eyalet sağlığımda çok hareketli ve yoğun bir şekilde meskun hale gelmişti.
29.1. Düşmanlara boyun eğdirdim ve başka genarellerin kaybettiği çeşitli askeri sancakları Hispania, Gallia ve Dalmaçyalılardan geri aldım. 2. Parthları, üç Roma ordusunun ganimetleri ile sancaklarını geri vermeye ve boyun eğerek Roma halkının dostluğunu aramaya mecbur ettim. Ayrıca bu sancakları Mars Ultor Tapınağı'nın içindeki en kutsal bölüme koydurdum.
Column 16
30.1. After the tribes of Pannonians, whom no army of Romans approached before I was leader, were defeated by Tiberius Nero, who was at that time my stepson and deputy, I made them subject to the rule of the Roman people and I advanced the boundaries of Illyricum as far as the river Ister. 2. A great force of Dacians crossed over from there onto this side and was cut in pieces under my favourable omens and later my army was transferred across the Ister and forced the tribes of Dacians to submit to the commands of the Roman people.
31. 1. Embassies of kings were dispatched to me from India many times; these had never before this time been seen in the presence of a Roman leader. 2. Bastarnae and Scythians asked for our friendship through embassies, and the Sarmatians who are on this side of the river Don and the kings beyond, and furthermore kings of the Albanians and Iberians and Medes.
30.1. Ben liderliği (princeps) üstlenene kadar Pannonia halkları, yakınlarında Roma halkının ordusunu hiç görmemişlerdi. Vekilim ve üvey oğlum Tiberius Nero vasıtasıyla Pannonia halkına boyun eğdirir eğdirmez onları Roma halkının yönetimine tabi kıldım. Illyria Eyaleti'nin sınırını Tuna Nehri kıyısına kadar genişlettim. 2. Tuna'nın bizde kalan yakasına geçen bir Dacia ordusu, desteğimle yenildi ve ezildi. Sonra ordum Tuna'yı aştı ve Dacia halklarını Roma halkının buyruklarına boyun eğmek zorunda bıraktı.
31.1. Hindistan'daki krallar sık sık bana elçiler gönderdiler, benden önceki hiçbir Romalı komutanın böyle bir şeyle alakası yoktu. 2. Bastarnlar İskitler, Don Nehri'nin iki yakasındaki Sarmat kralları, Albanların, İberlerin ve Medlerin kralları elçiler göndererek dostluğumuzu dilediler.
Column 17
32.1. Kings fled to me for protection as suppliants – of the Parthians Tiridates and afterwards Phraates, son of King Phraates, and of the Medes Artavasdes, of the Adiabeni Artaxares, of the Britons Domnovellaunus and Tincomarus, of the Sugambri Maelo, of the Suebic Marcomanni ?-ros. 2. King of the Parthians Phraates, son of Orodes, sent his sons and all his grandsons to Italy to me, not because he had been captured in war, but requesting our friendship on pledging the children. 3. Very many other tribes besides gained experience of the good faith of the Roman people under my leadership, with whom previously the Roman people had no exchange of embassies and friendship.
33. 1. Kings received Parthian and Mede peoples from me, having requested them through embassies of their leading men: Parthians received Vonones, son of King Phraates, grandson of King Orodes, Medes Ariobarzanes, son of King Artabazes, grandson of King Ariobarzanes.
32.1. Kaçıp bana sığınıp yalvarıp yakaranlar arasında Parth kralları Tiridates ve sonra kral Phrates'in oğlu Phrates, Med kralı Artavasdes, Adiabenlerin kralı Artaxares, Briton kralları Dumnobellaunus ve Tincomarus, Sugambri kralı Maelo, Markoman kralı Segimerus vardı. 2. Parthların kralı Orodes oğlu Phrates, bütün oğullarını ve torunlarını İtalya'ya bana gönderdi. Parth kralı savaşta yenilmediği halde, çocuklarını rehine olarak gönderecek dostluğumuzu rica etti. 3. Liderliğim döneminde, o zamana kadar aramızda hiçbir diplomatik ya da dostluk anlaşması olmayan başka birçok halk, Roma halkının iyi niyetini gördüler.
33.1. Parth ve Med halkları, ileri gelenleri arasından bana elçiler göndererek, benden kral istediler, Parthlar kral Orodes'in torunu ve kral Phrates'in oğlu Vonones'i; Medler kral Ariobarzanes'in torunu ve kral Artavazdes'in oğlu Ariobarzanes'i kral olarak kabul ettiler.
Column 18
34.1. In my sixth and seventh consulships, after I had extinguished the civil wars, although I was in control of all affairs in accordance with the prayers of my fellow citizens, I transferred rights of ownership from my power to that of the senate and people of Rome. 2. From this cause by senatorial decree I was called Sebastos and my entranceway was publicly crowned with laurels, and the oak wreath which is given for saving fellow citizens was set up above the gateway of my house, and a golden shield, set up in the council chamber by the senate and people of Rome, bore witness through its inscription to my valour and clemency and justice and piety. 3. I excelled all in rank, but I had no more power than those who shared office with me.
35. 1. While I was holding my thirteenth consulship, both the senate and the equestrian order and the people of Rome all together hailed me as father of the fatherland, and voted that this was inscribed on the entranceway of my house and in the council chamber and in the Augustan forum beneath the chariot, which was set up for me by senatorial decree. 2. When I was writing these things, I was in my seventy-sixth year.
34.1. Altıncı ve yedinci konsüllüğüm sırasında (M.Ö. 28-27), iç savaşlara son vermeme müteakip, kamuoyunun onayıyla her şey üzerinde yetki sahibi olduğum halde devleti kendi yönetimimden Senato'nun ve Roma halkının yönetimine devrettim. 2. Bu hizmetimden dolayı Senato kararıyla bana Augustus unvanı verildi ve evimin kapı söveleri halk tarafından çelenklerle süslendi. Kapımın üzerine yurttaşlık tacı (corona civica) takıldı ve Iulius Senato binasına altın bir kalkan konuldu. Bu kalkanın üzerindeki yazılarda görüleceği gibi, erdemliliğim, merhametim, adaletim ve görevlerime bağlılığımdan dolayı Roma Senatosu ve halkı tarafından bana bu kalkan verilmişti. 3. Bu zamandan sonra nüfuz bakımından herkesi geçtim fakat aslında her magistratus'luğum döneminde meslektaşım olanlardan fazla bir güce sahip değildim.
35.1. On ikinci konsüllüğüm zamanında (M.Ö. 2), Roma Senatosu, atlı sınıfı ve halkın tamamı beni vatanın babası (pater patriae) olarak selamladı ve bu unvanın evimin avlusuna Iulius Senato binasına ve yine Senato buyruğu ile onuruma dikilmiş olan Augustus Forumu'ndaki arabamın altına kazınmasını kararlaştırdı. 2. Bunu yazarken yetmiş altı yaşındayım. (M.S.13/14).
Column 19
APPENDIX
1. Summary of money paid to the treasury or to the people of Rome or to soldiers who had been discharged: 600,000,000. 2. New works were built by him: temples of Ares, Zeus Thunderer and Trophy-Bearer, Pan, Apollo, god Julius, Quirinus, Athene, Queen Hera, Zeus Liberator, Heroes, ancestral gods, Youth, Mother of Gods; council chamber with Chalcidicon, Augustan forum, theatre of Marcellus, basilica Julia, grove of Caesars, porticoes on the Palatine, portico in the Flaminian racecourse. 3. Repaired were the Capitolium, eighty-two temples, theatre of Pompey, Flaminian Way, aqueducts. 4. In addition, expenditure for spectacles, namely gladiatorial and athletes and sea battle and wild-beast hunt, and gifts to colonies and cities in Italy, to cities in the provinces that had suffered as a result of earthquake and fires, or individually to friends and senators, whose census valuation he made up to the full amount, countless quantity.
Ek.
1. Hazneye ya da Roma pleplerine ya da terhis olan askerlere verdiği paranın toplam miktarı 600.000.000 denarii'ye varıyordu. 2. Augustus şu yeni yapıları yaptırdı: Mars, Jupiter, Tonans ve Feretrius, Apollon, tanrısal Iulius Quirinus, Minerva, Julio regina (kraliçe) özgürleştirici Jupiter, Lares, Penates, Gençlik, Büyük Ana, Lupercalis Tapınakları ve Arena'daki tapınak, Chalcidicum ile birlikte Senato binası, Augustus Forumu Julius Bazilikası, Marcellus Tiyatrosu, Octavius Portikosu ve Tiber'in öte yakasındaki Caesarlar Korusu. 3. Capitolium Tapınağı'nı, seksen iki kutsal tapınağı, Pompeius Tiyatrosu'nu, su yolları ve Flaminus Yolunu tamir ettirdi. 4. Tiyatro gösterileri ve gladyator oyunları, atletizm yarışmaları, hayvan dövüşleri ve sahte deniz savaşlarına yaptığı harcamalar, kolonilere, municipium'lara, deprem veya yangınlarla tahrip olmuş kentlere verdiği paralar, şahsi dostlarına ve senatörlerin yasal mülklerini tamamlamak için yaptığı yardımlar hesaplanamayacak kadar çoktur.